İlişkilerde Duygusal Manipülasyon

Manipülasyon kişinin bir başka kişiyi kendi fikir, düşünce ve çıkarları için yönlendirerek kullanmasına denir. Manipüle eden kişi, karşısındaki kişinin düşüncelerine yön vererek o düşünceleri kendi düşünce ve çıkarlarına göre şekillendirir ve manipüle edilen kişi bu durumun uzun süre farkında bile olmayabilir. İlişkilerde duygusal manipülasyon ise, manipülatif bireylerin karşılarındaki kişiyi psikolojik olarak kontrol etmeye, duygusal olarak yönlendirmeye çalıştığı bir davranış biçimidir. Bu tür manipülasyonlar genellikle ince ve sinsi bir şekilde gerçekleşir; bu da kurbanların çoğu zaman ne olduğunu tam olarak anlamamalarına neden olabilir. Duygusal manipülasyon hem romantik ilişkilerde hem de arkadaşlıklar, aile içi ilişkiler ve işyerinde görülebilir.

Duygusal manipülasyon, bir kişinin duygusal durumunu kontrol etmek ve manipüle etmek amacıyla başkalarının zayıf yönlerini tespit etmesi ve kullanmasıdır. Manipülatif kişiler genellikle kurbanlarının duygusal hassasiyetlerini ve korkularını kullanarak onları yönlendirmeye çalışır çünkü bu hassasiyet noktaları onları daha çabuk ele geçirmelerine ve yönlendirmelerine yardımcı olur. Bu tür kişiler, ilişkilerinde sürekli olarak başkalarını suçlar, vicdan azabı uyandırır veya bir kişiyi kendi isteklerine boyun eğmeye zorlar. Eğer böyle bir ilişki içerisindeyseniz, sık sık haklıyken haksız duruma düşmeniz, özür dileyen tarafın hep siz olmanız ya da emin olduğunuz bir durumdan şüphe etmeniz ve her kötü olayın sonucunun size bağlanması çok muhtemeldir.

Manipülasyon teknikleri arasında suçluluk duygusu yaratma, gaslighting (gerçekliği saptırma), aşırı ilgi gösterme veya ilgisiz kalma gibi davranışlar yer alabilir. Bu stratejiler, kişinin kendine güvenini sarsarak manipülatif bireyin kontrolünü güçlendirmeyi amaçlar. Çünkü çok ilgi ve alaka gördüğünüzde, duygularınızı yoğun yaşayan birine bağlanma hızınız artar. Bu ilgi, alaka ve sevgi gösterisi bir anda kesildiğinde ise kişi istemeden “Acaba bir şey mi yaptım da benden uzaklaştı?”, “Yanlış bir şey mi söyledim, onu kıracak bir davranışta mı bulundum?” ya da “Artık onun için yeterli değil miyim?” gibi soru işaretleriyle zihnini meşgul etmeye başlar. Oysa aslında hiçbir suçunuz ya da hatanız yoktur. Bu durum, karşınızdaki kişinin bilinçli olarak yaptığı bir davranıştır. Böylelikle kendinizi kötü hissetmenize yol açarak kendi çıkar ve isteklerini size uygulatmayı hedefler. Siz ise eski ilgi ve alakaya tekrar sahip olabilmek için farkında olmadan artık o kişinin dediği her şeyi yapıyor ya da inanıp kabul ediyor olabilirsiniz. Size sık sık “Senin suçun”, “Senin yüzünden oldu” gibi ithamlarda bulunması da sizi manipüle etmeye çalıştığının bir göstergesidir.

Manipüle etmek isteyen kişi, karşısındakini kendinden şüphe ettirecek bir duruma getirir. Onu durmadan aşağılayabilir, eksik olduğu durumları sık sık yüzüne vurabilir ve sonrasında da “Ben bunlara rağmen yanındayım.” gibi cümleler kurarak kurbanın “Ben eksik, kötü, hatalı biriyim fakat her şeye rağmen o benim yanımda; onu kaybetmemeliyim.” gibi bir düşünceye kapılmasına neden olur. Oysa gerçek sevgi böyle bir şey değildir. Herkesin hataları, eksikleri ve yanlışları vardır. Gerçekten sizi seven kişi bunları sürekli yüzünüze vurmak yerine çözmeye ve onarmaya çalışır ya da küçük ve basit durumlarda üstünü örter, sorun etmez. Karşı tarafın hatalı ve suçlu olduğundan emin olduğunuz durumlarda ise partneriniz “Çok büyük tepkiler veriyorsun.”, “Çok abarttın.”, “Delirdin mi? Yok öyle bir şey.”, “Ben olsam böyle tepki vermezdim.” gibi cümleler kurarak sizi manipüle edebilir. Bu şekilde yine kendinizi sorgulamanıza neden olur ve haklıyken birden özür dileyen taraf siz olursunuz.

Kısaca, duygusal manipülasyonun belirtileri şunlardır:

1. Suçluluk duygusu yaratma: Manipülatif kişi, kurbanını küçük bir hata veya durum için suçlu hissettirmeye çalışır. Kurban, kendini sürekli hatalı hissedebilir ve bu da manipülatif kişiye daha fazla güç verir.
2. Gaslighting (zihinsel çarpıtma): Manipülatif birey, kurbanının algılarını ve hafızasını sorgulatarak onun gerçeklikten şüphe duymasını sağlar. Bu durumda, kurban yaşadığı olayları doğru hatırlamıyor gibi hissedebilir.
3. Aşırı ilgi gösterme veya ilgisizlik: Manipülatif kişiler, bir ilişkiyi kontrol etmek amacıyla aşırı ilgi gösterebilir veya tamamen ilgisiz kalabilir. Bu şekilde kurbanın güven duygusu zedelenir.
4. Kurbanı yalnızlaştırma: Manipülatif kişiler, kurbanın sosyal çevresini sınırlayarak yalnızlaşmasını sağlar. Bu da kurbanın manipülatif kişiye daha bağımlı hale gelmesine neden olur.
5. İleriye dönük tehditler veya yıldırma: Manipülatif birey, kurbanı tehdit ederek veya gelecekteki olası kayıpları göstererek ona baskı uygular.

Sonuç olarak, ilişkilerde duygusal manipülasyon zamanla kişiyi psikolojik olarak zayıflatabilir ve özgüvenini kaybetmesine yol açabilir. Manipülatif bireylerin davranışları karmaşık ve çoğu zaman fark edilmeyen şekillerde ortaya çıkar. Fark edildiğinde ise çoğu zaman geç kalınmış olabilir. Bu tür bir durumla karşılaşıldığında, kişinin duygusal sağlığını koruyabilmesi için farkındalık kazanması, sınırlarını belirlemesi ve gerektiğinde profesyonel destek alması hayati önem taşır.

Kaynakça:

• Evimdeki Psikolog. (t.y.). İlişkilerde manipülasyon nedir, nasıl anlaşılır, kendinizi nasıl koruyabilirsiniz? Evimdeki Psikolog. Erişim adresi: https://www.evimdekipsikolog.com/blog/iliskilerde-manipulasyon-nedir-nasil-anlasilir-kendinizi-nasil-koruyabilirsiniz/#:~:text=En%20basit%20tabiriyle%20manip%C3%BClasyon%3B%20davran%C4%B1%C5%9Flar%C4%B1,etmek%20i%C3%A7in%20dolayl%C4%B1%20taktikler%20kullanmakt%C4%B1r
• Wikipedia. (t.y.). Psikolojik manipülasyon. Vikipedi. Erişim adresi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Psikolojik_manip%C3%BClasyon

Esma Nur Tanış

Kayn