Geceleri Neden Daha Fazla Düşünürüz?

Birçoğumuz gece yatağa yattığımızda zihnimizin durmadığını fark ederiz. Gün içinde aklımıza bile gelmeyen düşünceler gece bir anda ortaya çıkar. Bazen geçmişte yaşadığımız bir olay, bazen de gelecekle ilgili belirsizlikler zihnimizi meşgul eder. Bu durum çoğu zaman “Neden gece böyle düşünüyorum?” sorusunu akla getirir. Aslında bu durum düşündüğümüz gibi bir zayıflık değil, beynimizin doğal çalışma şekliyle ilgilidir.

Gece Zihni Neden Daha Aktif Olur?

Gün içinde sürekli dış uyaranlara maruz kalırız. İnsanlarla konuşuruz, ders çalışırız, telefona bakarız. Yani zihnimiz çoğunlukla dış dünyaya odaklıdır. Ancak gece olduğunda bu uyaranlar azalır ve dikkatimiz ister istemez içe yönelir. Bu durum, zihnin kendi düşüncelerine odaklanmasına neden olur (Smallwood & Schooler, 2015).

Ayrıca beynimizde “Default Mode Network (DMN)” adı verilen bir sistem vardır. Bu sistem, biz dış dünyaya odaklanmadığımızda aktif hâle gelir ve genellikle kendimizle ilgili düşünmemizi sağlar. Yani geçmişi hatırlamak, geleceği düşünmek ve kendimizi analiz etmek bu sistemle ilgilidir (Raichle, 2015). Gece bu sistem daha aktif hâle geldiği için düşüncelerimiz artar.

Neden Gece Daha Çok Olumsuz Düşünürüz?

Günün sonunda zihnimiz yorulur. Özellikle mantıklı düşünmeyi sağlayan bilişsel kontrol mekanizmaları zayıflar. Bu da düşüncelerimizi filtreleme gücümüzün azalmasına neden olur (Harvey, 2002). Yani aslında gündüz “Çok da önemli değil.” dediğimiz bir durum, gece daha büyük bir sorun gibi görünebilir.

Buna ek olarak duygusal süreçler gece daha baskın hâle gelir. Özellikle kaygı düzeyi yüksek olan kişilerde olumsuz senaryolar üretme eğilimi artar. Bu durum, düşüncelerin daha çok negatif yönde ilerlemesine neden olabilir (American Psychiatric Association, 2013).

Biyolojik Saatin Etkisi

Vücudumuzun bir biyolojik ritmi vardır ve bu ritim gün içinde zihinsel performansımızı etkiler. Gece saatlerinde zihinsel enerji azalır ve bu da düşünceleri kontrol etmeyi zorlaştırır. Böylece düşünceler daha serbest ve kontrolsüz bir şekilde akmaya başlar.

Sonuç olarak geceleri daha fazla düşünmemizin birçok nedeni vardır. Dış uyaranların azalması, zihnin içe yönelmesi, bilişsel kontrolün zayıflaması ve duyguların daha baskın hâle gelmesi bu durumu açıklar. Bu nedenle gece düşüncelerinin artması aslında normal bir durumdur ve beynin doğal işleyişinin bir parçasıdır.

Kaynakça:

• American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
• Harvey, A. G. (2002). A cognitive model of insomnia. Behaviour Research and Therapy, 40(8), 869–893. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(01)00061-4
• Raichle, M. E. (2015). The brain’s default mode network. Annual Review of Neuroscience, 38, 433–447. https://doi.org/10.1146/annurev-neuro-071013-014030
• Smallwood, J., & Schooler, J. W. (2015). The science of mind wandering: Empirically navigating the stream of consciousness. Annual Review of Psychology, 66, 487–518. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010814-015331

Talihanur Kömür