İLK İZLENİMLERİN GÜCÜ: İNSAN BEYNİ İLK 10 SANİYEDE NE ALGILAR?

İlk izlenimler sosyal hayatımızda bizler için çok önemlidir ve hayatımızda kritik değere sahiptir. Bizleri zirveye çıkarabileceği gibi alaşağı da edebilir. Hadi gelin ilk izlenimi biraz daha yakından tanıyalım. İlk izlenim bireyin karşısındaki bireyle etkileşiminin ardından onun kim olduğuna dair yaptığı ilk değerlendirme, algı ve yargıdır. Daha önce hiç karşılaşmamış olsalar dahi bireyler ilk görüşte birbiri hakkında bir izlenim oluşturur. Bu izlenimler düşündüğünüz gibi uzun bir süre zarfında gerçekleşmeksizin yaklaşık on saniye gibi kısa bir sürede oluşur. 

İlk izlenimin ne olduğundan bahsettim şimdi ise nasıl oluştuğunu öğrenelim. Karşınızdaki kişi sizin dış görünüşünüze, beden dilinize, ses tonunuza, aksanınıza ve tavırlarınıza bakarak sizin hakkınızda bir ön fikir sahibi olmuş olur. Bu ön fikir yani ilk izlenim kritik derece önemlidir çünkü artık bu değiştirmek zor olabilir. Öyle ki Romalı Hatip Çiçero buna ithafen “yüz ruhun aynasıdır” sözünü söylemiştir. Bunun yanı sıra “İçinin kötülüğü yüzüne vurmuş” deyimi de ilk izlenimin önemini destekler niteliktedir. Yapılan bir araştırmada gözle alınan mesaj ilk izlenimin %55’ ini, kulakla alınan mesajın ise %38’ini oluşturduğu belirlenmiştir. Kişinin “ne söylediğini” belirten içerik ise ilk izlenimin ancak %7 ‘sini oluşturmaktadır. Olumsuz izlenimler olumlu izlenimlere göre daha kalıcı etki yaratmaktadır. Yeni biriyle ilk karşılaşmamızda, beyinde milyonlarca nöron aktive hale gelir ve karşıdakini kategorize etmeye başlar. Çeşitli soruları yanıtladıktan sonra oluşan semboller beynin çeşitli bölümleri tarafından incelenir böylece karşıdaki hakkında kalıcı bir değerlendirme kalıbı oluşur. 

Sosyal psikolojide hale etkisi bir kişi, olay ya da nesne hakkında gözlemlediğiniz bir özelliğinden yola çıkarak genel bir yargıya varma hatası anlamına gelmektedir yani fiziksel çekicilik yahut karizma bazen gerçekleri gizleyebilir ve ilk izlenimlere dayanarak karar vermek alınan yanlış kararları beraberinde getirebilir. Güzel olduğu için güvenilir olarak algıladığımız birinin bizim güvenimizi kırması muhtemel bir sondur. İlk izlenimin kişinin hayatını nasıl etkilediği bağlamdan bağlama değişmektedir. Örneğin polis olmak için girilen mülakatta daha sert ve ciddi görünen biri olmamız beklenirken, okul öncesi öğretmeni olmak için bunun ta tersi görünmeniz beklenebilir. Bazı davranışlar ise çoğu bağlamda olumsuz olarak algılanabilir sakız çiğnemek, çok esnemek, dedikodu yapmak, bağırarak ya da çok sessiz konuşmak, kirli elbiselerle dolaşmak ve kişisel bakıma önem vermemek bu davranışlara örnek verilebilir. Bunların aksine göz teması kurmak, ilgili görünmek, iyi bir dinleyici olmak ve ortama uygun giyinmek olumlu algılanan davranışlara örnek verilebilir.

İlk izlenimin önemini sanırım hepimiz anlamış olduk peki ya bunu nasıl başarabiliriz. Olumlu ilk izlenim oluşturmanın elzem şartı bireyin kendini tanımasıdır. Kendini tanıyan birey özgüven kazanır ve kendini sever. Karşımızdaki kişi bizden bu özgüveni ve öz farkındalığı beklemektedir. Ayrıca beden dilimiz konuştuğumuz konuya ve bağlama uygun ilerlemesi gerekmektedir. Örneğin gülümsemek olumlu bir sosyal davranışken cenaze ortamında baş sağlığı dilerken bu hareket uygun görülmez. Beden dilimiz sözlü olarak söylediğimiz şeylerden daha önde gelmektedir öyle ki beden dili iletişimin  %55’ini, ses tonu %38’ini ve sözcükler ise sadece %7’sini oluşturur. Unutmamalıyız ki beden dili bizim düşüncelerimizin ve karakterimizin bir çeşit dışavurumudur.

Bu yazımda ilk izlenimin gücünden ve büyüsünden bahsetmiş oldum. Hayatımızda bizi çok iyi yerlere getirebilme potansiyeli olan fırsatları kaçırmamak için hadi sizde ilk izlenimin gücüne inanın ve onu geliştirmeye odaklanın.

Kaynakça:

• DEMARAIS, Ann- WHITE, Valerie. İlk İzlenimler, Çev. Burçin Tarhan Tanlasa, Kuraldışı Yayınları, İstanbul, 2004.
• 
  ÖZKAN, Zülfikar. Kazandıran Beden Dili, Hayat Yayınları, İstanbul, 2016.
• 
  ÖZKAN, Zülfikar. Zihinsel Terapi, Hayat Yayınları, Ankara, 2015.

Emirhan Yiğit