MOBBİNG 

İnsanlar günlerinin büyük bir kısmını ev dışında, iş yerlerinde geçirirler. İş hayatı kolay olmadığı gibi, bazen insanlar iş yerlerinde sosyal açıdan da çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadır. Dünyada binlerce, hatta daha fazla insan mobbing mağduru olmakta ve son zamanlarda giderek artan mobbing olayları, insanların iş hayatında çok ciddi olumsuzluklar yaşamasına neden olmaktadır.

Peki, insanları artık çalışmak istememe noktasına getiren bu “mobbing” dediğimiz olay nedir?
Mobbing, iş yerinde hedef alınan kişi veya kişilere yönelik belirli bir süre boyunca devam eden; onların çalışma motivasyonunu kıran, psikolojik olarak yıpratan kasıtlı ya da kötü niyetli davranışlara verilen isimdir. Bir başka deyişle mobbing, iş yerinde bir çalışanı hedef alan, aynı iş yerinde bulunan bir veya birden fazla kişi tarafından uygulanan psikolojik taciz, şiddet, düşmanca tutum ve davranışlardır.

Mobbingin üç türü vardır. Bunlar:

1. Yatay Mobbing: Aynı kıdemde bulunan kişiler arasında gerçekleşen davranışlar bu kapsamda değerlendirilir. Bu tür davranışlar, eşit şartlarda bulunan ve rekabet hâlindeki kişiler arasında görülmektedir.
2. Dikey Mobbing: Mobbing uygulayan kişi, bireyin yöneticisi veya üst konumdaysa dikey mobbing söz konusudur. Bu, en sık rastlanan mobbing türü olarak bilinmektedir.
3. Dolaylı Mobbing: Astın üstüne uyguladığı mobbing türüdür. Bu türde, çalışan konumundaki kişiler yöneticilerinin verdikleri görevlere uymayarak veya verilen işleri kötü bir şekilde yerine getirip daha yetkili bir yöneticiye şikâyet ederek onları zor durumda bırakmaya çalışırlar. Çok sık rastlanan bir mobbing türü değildir.

Peki, neler mobbing olarak tanımlanmaz?

İş yerlerinde gerçekleşen her olumsuz davranış mobbing olarak değerlendirilmemektedir. Tek sefere mahsus fiziksel şiddet, küfür ya da hakaret içeren davranışlar; belli kriz anları, stres veya kazaya bağlı olarak ortaya çıkan ve süreklilik göstermeyen davranışlar; iş yeri sınırları dışında gerçekleşen davranış ve tutumlar mobbing olarak nitelendirilemez.

Yukarıda da belirtildiği gibi her davranış mobbing olarak sayılmaz. Peki, hangi davranışlar mobbing olarak kabul edilir? Hangi durumlarda mobbinge uğradığımızı anlarız? Bu durumun tanımlanabilmesi için aşağıdaki özelliklere dikkat edilmesi gerekmektedir:

• Sistematik Olarak Gerçekleşmesi: Mobbing durumlarında, taciz tek bir olayla sınırlı kalmayıp, belirli bir süre boyunca sistematik olarak devam eder.
• Kasten Yapılması: Taciz, mağdur kişinin iş hayatını olumsuz etkilemek amacıyla bilerek ve isteyerek yapılır. Bu durum, mobbing olarak değerlendirilebilecek haller arasındadır.
• Güç Dengesizliği: Tacizci ile mağdur arasında açık bir güç dengesizliği bulunur. Bu güç dengesizliği, mobbingin önemli bir özelliği olarak karşımıza çıkar.

Peki, mobbing sayılabilecek davranışlar nelerdir?

• Sözel Taciz: Yıkıcı eleştirilerde bulunmak, alay etmek, aşağılama ya da hakaret içerikli sözler söylemek.
• Sosyal İzolasyon: Mağdurun meslektaşları tarafından bilinçli bir şekilde sosyal ortamlardan dışlanması.
• Hedefin Performansının Kasten Düşürülmesi: Mağdura, görevlerin imkânsız sürelerde tamamlanması için verilmesi veya işini düzgün yapabilmesi için gerekli bilgilerin kasıtlı olarak saklanması.
• Psikolojik Baskı: Mağdura sürekli eleştirilerde bulunmak, aşırı derecede gözetim altında tutmak ve onu işe yaramaz hissettirmek.

Bu durumlar, iş yerinde mobbinge maruz kalan insanların yaşadığı yaygın olaylardır. Bu olayların bireyler üzerinde çeşitli olumsuz etkileri bulunmaktadır. Bu etkiler hem fiziksel hem de psikolojik olarak gözlemlenebilir. Söz konusu olumsuz etkilerden bazıları şunlardır:

Psikolojik Etkiler:

• Stres ve Kaygı: Mobbing, çalışanlarda sürekli bir kaygı ve stres hâli yaratır. Bu durum, bireyin hem iş hem de özel hayatını olumsuz etkiler.
• Depresyon: Aşırı stres ve baskı, bireylerde depresyon belirtilerine yol açabilir. Bu, iş verimliliğini ve yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürür.
• Özgüven Kaybı: Mobbingin yoğun olduğu çalışma ortamlarında bireyler, kendi yetenek ve değerlerini sorgulamaya başlar. Bu da özgüven kaybına neden olur.

Fiziksel Etkiler:

• Baş Ağrıları ve Mide Problemleri: Sürekli stres ve kaygı, baş ağrıları ve sindirim sistemi problemleri gibi fiziksel rahatsızlıklara yol açabilir.
• Uykusuzluk: Mobbingin getirdiği psikolojik baskı, uykusuzluk sorunlarına sebep olabilir. Bu da genel sağlık durumunu olumsuz etkiler.

Mobbingin bu etkileri, iş yerindeki çalışanların sağlığını, işe olan bağlılığını ve genel iş verimliliğini ciddi şekilde olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle, “mobbing sayılabilecek haller” ile mücadele etmek ve iş yerinde sağlıklı bir iletişim ile iş birliği kültürü oluşturmak büyük önem taşır.

İş yerlerinde mobbinge maruz kalan bireyler, yaşadıkları olumsuzlukları kanıtlayabilmeli ve hukuki yollarla haklarını aramalıdır. Bu süreçte, yaşanan olayların belgelenmesi, tanıkların ifadeleri ve resmi şikâyet prosedürlerinin takip edilmesi oldukça önemlidir.

Mobbinge Uğradığımızı Nasıl Kanıtlarız?

• Günlük Tutma: Yaşanan olumsuz davranışları tarih ve saat vererek detaylı bir şekilde kaydetmek, mobbingin sistematik olarak gerçekleştiğini göstermek açısından önemlidir. Bu yöntem, yaşanan olayları düzenli bir şekilde belgelendirir ve olası bir hukuki süreçte güçlü bir dayanak sağlar.
• Tanık Beyanları: Mobbing davranışlarına tanık olan meslektaşların yazılı ya da sözlü beyanlarının alınması, mobbing iddialarını desteklemek için büyük önem taşır. Tanıkların tarafsız ve net ifadeleri, mobbingin varlığını doğrulamada etkili bir kanıt olabilir.
• E-posta, Mesaj ve İletişim Kayıtları: Mobbinge dair kanıt niteliği taşıyan e-posta, mesajlaşma ve diğer yazılı iletişimlerin kayıtları saklanmalıdır. Bu tür belgeler, mobbingin somut delilleri arasında yer alır ve iddiaları güçlendirmek için kullanılır.

Bu yöntemler, mobbinge uğrayan bireylerin yaşadıkları olumsuzlukları sistematik bir şekilde belgeleyerek hukuki yollara başvurmalarına yardımcı olur.

Mobbing, insanların iş hayatını zorlaştırmakla kalmaz; aynı zamanda psikolojik ve fiziksel olarak ciddi olumsuzluklara yol açar. Bu durum, bireylerin belki de severek yaptığı bir işi artık istememesine, hatta ondan nefret etmesine sebep olabilir. Bu nedenle, “mobbing sayılabilecek halleri” kanıtlamak, mağdurların haklarını korumak ve gerektiğinde hukuki süreç başlatmak için son derece önemlidir.

Bu sürecin dikkatli ve doğru bir şekilde yönetilmesi, mağdurların adalet arayışında önemli bir adım olacaktır. Doğru belgelerle desteklenen bir süreç, mobbing mağdurlarının haklarını savunmalarını ve iş yerindeki olumsuzluklara karşı mücadele etmelerini kolaylaştıracaktır.

Kaynakça:

·  Kadım Hukuk. (n.d.). Mobbing nedir, nasıl ispatlanır? Kadım Hukuk. Erişim adresi: https://kadimhukuk.com.tr/makale/mobbing-nedir-nasil-ispatlanir/

·  Palma Hukuk. (n.d.). İş yerinde mobbing sayılabilecek haller nelerdir? Palma Hukuk. Erişim adresi: https://www.palmahukuk.com/is-yerinde-mobbing-sayilabilecek-haller-nelerdir/

Elif Taş