DUYGUSAL ÖZGÜRLEŞME TEKNİĞİ

Duygusal Özgürleşme Tekniği (Emotional Freedom Technique, EFT), enerji psikoterapi türevi bir uygulamadır. Son yıllarda psikolojik destek sağlamak amacıyla klinik düzeyde sıkça kullanılmaktadır. Anksiyete, fobiler, post travmatik stres bozukluğu, korkular ve endişenin yarattığı rahatsızlıklar gibi klinik sorunlarda etkili ve başarılı sonuçlar vermektedir. Tekniğin temel amacı; kişide oluşan negatif duyguları, onlara eşlik eden stres tepkilerini ve bunların yol açtığı fiziksel rahatsızlıkları hafifletmektir. EFT, Çin tıbbının temelini oluşturan ilkelerden yararlanır. Bu anlayışa göre, insan bedeninde yukarıdan aşağıya doğru uzanan ve elektriksel bir ağ yapısını andıran meridyenler bulunmaktadır. Bu meridyenlerin içinde “chi” adı verilen enerji mevcuttur. Meridyenlerdeki enerji akışı normal seyrinde ilerlerse kişi ruhsal ve fiziksel olarak daha güçlüdür. Ama enerji akışında bir sebeple blokaj oluşursa kişinin duygusal yoğunluğu artar ve buna bağlı olarak fiziksel rahatsızlıklar geliştirir. Tekniğin kaşifi Gary Craig’in de ifade ettiği üzere, “Tüm olumsuz duyguların nedeni, bedenin enerji sistemindeki bozukluğa bağlıdır.” Birey rahat ve gevşek bir durumdayken meridyen sistemindeki elektriksel enerji akışı da rahat ve düzenli olmaktadır. Ancak öfke, üzüntü, stres, hayal kırıklığı gibi duygusal tepkiler bu akışta bazı engeller yaratmaktadır. Bu duygusal tepkilere odaklanarak akupunktur noktalarına dokunma yolu ile uyarımlar (meridyen sistemi üzerinde yapılan uyarımlar) yapılır ve enerji akışı düzenlenir. Yani, meridyen sistemindeki enerjinin akışı kesintiye uğramadığında, birey hem zihinsel hem de bedensel düzeyde bütüncül anlamda bir rahatlama hali deneyimler (Craig, 2017).

Araştırmalar, beynin stres, korku ya da travma gibi olumsuz duygulara maruz kaldığında özellikle amigdala, hipokampus ve diğer duygusal merkezlerin yoğun şekilde aktive olduğunu göstermektedir. Bu aktivasyon, kişide fiziksel belirtiler (çarpıntı, terleme, kas gerginliği) ve psikolojik sıkıntılar (kaygı, panik, korku) yaratır. EFT sırasında, kişi meridyen üzerindeki belirli akupresür (tıklama) noktalarına iki parmakla dokunarak, hem sözel olarak o duyguyu “yüksek sesle telkin” eder hem de bedensel uyarım gerçekleştirir. Bu sayede beynin strese yanıt veren bölümleri (özellikle amigdala) sakinleşir ve stres hormonlarının aşırı salgılanması engellenir.

Klinik Psikolog Fatih Reşit Civelekoğlu’nun da ifade ettiği gibi, “EFT, duyguları kesmeye yarayan bir makas gibidir.” Bu yöntem, kişinin yaşadığı duygusal kilitlenmeyi hafifleterek içsel huzura ulaşmasına yardımcı olur.

EFT’nin Kullanım Alanları

EFT, hem psikolojik hem de fizyolojik pek çok konuda destekleyici ve çok güçlü bir yöntem olarak benimsenmiştir.

1. Duygusal Sorunlar

○ Kaygı ve Stres Yönetimi: Anksiyete düzeyini düşürmede etkili bir tekniktir. Church ve arkadaşları tarafından yapılan bir çalışma, EFT uygulanan kişilerin tükürük kortizol düzeylerinde %24 oranında düşüş olduğunu göstermiştir. Bu, EFT’nin hem psikolojik rahatlama sağladığını hem de biyolojik stres tepkilerini azalttığını doğrular niteliktedir. (Church ve ark., 2012). Ayrıca, Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi’nde kaygı bozukluğu tanısı konmuş hastalar üzerinde yapılan bir denemede, EFT’ye katılanların %59’u öncelikle kaygı giderme amacıyla terapiye başvurduğunu belirtmiş; deneme sonunda, bu hastaların kaygı puanlarında başlangıca göre “gerçekten önemli” düzeyde azalma raporlanmıştır (Stewart ve ark., 2013).

○ Depresyon ve Duygudurum Bozuklukları: Bazı çalışmalarda depresyon semptomlarında anlamlı iyileşme gözlenmiştir ve EFT’nin depresyonda klinik

yararı çok güçlü bulunmuştur.

○ Öfke-Öfke Yönetimi: Öfkenin yarattığı fiziksel gerilimi azaltarak kişiye sakinleşme sağlar.

○ Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB): Klinik TSSB semptomlarını etkili bir şekilde iyileştirmektedir. (Hartung ve Stein, 2012). EFT’nin; trafik kazası geçiren, savaş travması yaşamış veya şiddet travması gibi vakalarda, travmatik anıların yoğunluğunu hızla düşürdüğü ve tekrarlayan stres tepkilerini azalttığı raporlanmıştır. Amerika’da yapılan EFT yönteminin trafik kazalarından ileri gelen post travmalarda kendilerine EFT uygulanan kazazedelerin üç aylık bir süre içinde beyin dalgalarında ve stres ölçeklerinde olumlu bir gelişme gösterdiği raporlanmıştır.

2. Fiziksel Rahatsızlıklar ve Kronik Hastalıklar

○ Ağrı Yönetimi: Fibromiyalji, baş ağrısı, kronik bel/baş ağrısı gibi ağrı sendromlarında, EFT ile ağrı şiddetinin azaldığı bulunmuştur. Stapleton ve arkadaşlarının (2022) çalışmasına göre, kronik ağrı yaşayan bireylerde 6 haftalık EFT müdahalesinin ardından, medial prefrontal korteks (ağrıyı düzenleyen bir bölge) ile posterior singulat korteksin ve talamusun bilateral gri madde bölgeleri arasındaki bağlantıda azalma gözlemlenmiştir. Bu nörofizyolojik değişim, katılımcıların ağrı şiddeti ve yoğunluğunda azalma, psikolojik sıkıntılarda hafifleme ve yaşam memnuniyeti ile mutluluk düzeylerinde artış bildirmeleriyle örtüşmüştür.

○ Hastalık Semptomları: Klinik EFT kan basıncı, kalp atış hızı ve bağışıklık sistemi belirteçlerinin düzenlenmesi ile ilişkilendirilmiştir (Bach ve ark., 2019). Church ve arkadaşları (2012) tarafından yürütülen bir çalışmada, sadece bir EFT seansının ardından kortizol seviyelerinde, konuşma terapisine göre

daha büyük oranda düşüş gözlenmiştir.

Tip 2 Diabetes Mellitus (DM): İlaç ve diyetle regüle edilemeyen kan şekeri yüksekliği olan hastalara, EFT ile birlikte solunum egzersizleri uygulandığında, hem anksiyete düzeyleri hem de ortalama kan glukozu değerlerinde anlamlı düşüşler bildirilmiştir. Hastaların anksiyete düzeyleri düştükçe, takip edilen tokluk kan şeker ölçümlerinin haftadan haftaya regüle olduğu görülmüş.

Fibromiyalji: Hastaların ağrı ve yorgunluk düzeylerinde belirgin iyileşme gözlenmiştir. Bir araştırmada, fibromiyalji tanısı konulan 26 kadın, internet tabanlı bir EFT tedavi programına katıldıktan sonra ağrı, anksiyete, depresyon, canlılık, sosyal işlev, aktivite düzeyi ve performans sorunları gibi ölçütlerde önemli iyileşme gösterdi (Brattberg, 2008).

Epilepsi (Çocuklarda): Epilepsi hastası çocuklarda EFT uygulamasının nöbet sıklığı ve şiddetini azalttığına dair ön bulgular vardır.

Perioperatif Anksiyete: Ameliyat öncesi dönemde, EFT uygulanan hastaların anksiyete düzeylerinin azaldığı saptanmıştır.

Psikososyal Müdahaleler

  ● İnfertilite tedavi sürecinde, kadınların yaşadığı stres, kaygı ve depresyon gibi duygusal zorlukların hafifletilmesi amacıyla EFT gibi psikososyal destekleyici

yöntemlere başvurulması büyük önem taşımaktadır.

SONUÇ

EFT psikolojik ve nörofizyolojik mekanizmaları ile hem zihinsel hemde bedensel düzeyde iyileştirici etkiler sunan önemli bir tekniktir. Uygulama sırasında akupunktur noktalarına yapılan tıklamalar, amigdalayı sakinleştirir ve stres hormonlarının (kortizol, adrenalin) sağaltımını sağlar; bu sayede bireyin olumlu duygu yelpazesi genişler, iyilik hali artar ve fizyolojik rahatsızlıkları azalır. Özetle, EFT insanın içinde bulunduğu an itibariyle yaşadığı olumsuz duygu durumundan sıyrılmasına yardımcı olur (Fatih Reşit Civelekoğlu, 2023).

Kaynakça:

• Altuntaş, S., & Düzgüner, S. (2020). Duygusal Özgürleşme Tekniği (EFT) ile Destek AlanKadınlarda Bireysel, Sosyal ve Manevi Değişim Üzerine Nitel Bir Araştırma. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 61(2), 453-492.

• Arıcı, H. Y. (2021). Modern şifacılık yönelimlerinden enerji şifacılığı uygulamaları. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, (11), 233-267.

• Arıcı, H. Y. (2021). Modern şifacılık yönelimleri. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (19), 291-324.

• Church, D., & Feinstein, D. (2013). Energy psychology in the treatment of PTSD: Psychobiology and clinical principles. Psychology of trauma, 211-224.

• Church, D., Yount, G., & Brooks, A. J. (2012). The effect of emotional freedom techniqueson stress biochemistry: a randomized controlled trial. The Journal of nervous and mental disease, 200(10), 891-896.

• Coşkun, M., & Aslan, E. (2024). İnfertil Kadınlarda Duygusal Özgürleşme Tekniğinin Kullanımı ve Psikososyal Bakım. Sağlık Bilimlerinde Değer, 14(2), 316-320.

• Nelms, J. A., & Castel, L. (2016). A systematic review and meta-analysis of randomized and nonrandomized trials of clinical emotional freedom techniques (EFT) for the treatment of depression. Explore, 12(6), 416-426.

• Okut, G., Kanat, C., & Uğraş, G. A. (2022). Ameliyat öncesi anksiyete kontrolünde hemşirelerin kullandıkları tamamlayıcı yöntemler. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi LokmanHekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 12(2), 363-374.

• Özlü, Z. K., Aras, G. U., Özlü, İ., Yayla, A., & Kılınç, T. Vücudun Kilit Anahtarı: EnerjiAlanı ve Duygusal Terapiler. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 170-175.

• Stapleton, P., Kip, K., Church, D., Toussaint, L., Footman, J., Ballantyne, P., & O’Keefe, T.(2023). Emotional freedom techniques for treating post traumatic stress disorder: an updated systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychology, 14, 1195286.

• Şen, H., Hüsmenoğlu, M., Denizer, S., Yılmaz, Ü., & Çelik, H. Ö. (2020). Tip 2 DiyabetHastalarında Uygulanan EFT ve Solunum Egzersizlerinin Anksiyete ve Kan ŞekeriDüzeylerine Etkisi. Journal of Academic Research in Nursing.

• Vural, P. I., & Aslan, E. (2018). Duygusal özgürleşme tekniği (EFT) Kapsamı ve Uygulamaalanları. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 2(3), 11-25.

Betül Aksoy